Ayçiçeğinde yeni sezon başladı.
Adana ve Çukurova bölgesinde yeni mahsul ayçiçeği hasadı yapılırken, üreticinin gözü doğal olarak açıklanan alım fiyatlarında.
Çukurova’da yüzde 44 yağ oranına sahip ayçiçeği için 37 TL seviyesinde alım devam ediliyor. Çukobirlik’in de bu fiyat seviyelerinde alımlara devam etmesi, şimdi gözleri Trakya’ya çevirdi.
Çünkü Trakya çiftçisinin önünde çok önemli bir soru var:
Trakya Birlik ayçiçeğine kaç lira verecek?
Geçtiğimiz günlerde Trakya Birlik, kooperatif başkanları ve müdürleriyle gerçekleştirdiği toplantıda 2025 iş yılını değerlendirdi. Geride kalan dönemin hesapları ele alındı, yeni sezon için planlamalar yapıldı.
Şimdi sıra çiftçinin en fazla merak ettiği konuya geldi.
Ayçiçeği fiyatına…
Trakya’da hasadın eylül ayından itibaren yoğunlaşması bekleniyor. Bazı bölgelerde biçerdöverlerin tarlaya girmesine artık çok fazla zaman kalmadı.
Dolayısıyla Trakya Birlik’in açıklayacağı fiyat sadece bir rakam olmayacak.
O fiyat, çiftçinin gelecek yıl ayçiçeği ekip ekmeyeceğine de karar verecek.
Geçtiğimiz yıl Trakya Birlik, yüzde 44 yağ oranına sahip ayçiçeği için 33 TL seviyesinde fiyat açıklamıştı.
Aradan bir yıl geçti.
Mazot aynı yerde mi kaldı?
Gübre aynı mı?
Tohum fiyatları düştü mü?
İlaç ucuzladı mı?
İşçilik geriledi mi?
Elbette hayır.
Çiftçinin tarlaya girmek için yaptığı harcama her geçen gün arttı. Üretim maliyetleri yükseldi. Kuraklık riski, verim kayıpları ve artan girdi fiyatları üreticinin omuzundaki yükü daha da ağırlaştırdı.
Böyle bir ortamda Trakya çiftçisine geçen yılın rakamlarına yakın bir fiyat açıklanması kabul edilebilir olmaz.
Hele ki Çukurova’da yüzde 44 yağlı ayçiçeği 37 TL seviyesinden alıcı buluyorsa, Trakya Birlik’in bu rakamı görmezden gelme şansı yoktur.
Tam tersine, dikkate almalıdır.
Hatta Trakya çiftçisinin üretim şartları, maliyetleri ve bölgenin Türkiye ayçiçeği üretimindeki önemi düşünüldüğünde daha güçlü bir fiyat açıklanması gerekir.
Çünkü mesele sadece bu yıl çiftçinin cebine kaç lira gireceği değildir.
Mesele Türkiye’nin ayçiçeği üretmeye devam edip etmeyeceğidir.
ÇİFTÇİYİ TARLADA TUTACAK FİYAT AÇIKLANMALI
Türkiye yıllardır yağlı tohumlar ve ham yağ konusunda dışa bağımlılığı azaltmayı konuşuyor.
Peki bunu kim yapacak?
Çiftçi.
Ama çiftçinin üretmesi için önce para kazanabileceğini görmesi gerekiyor.
Üretici tarlasına ayçiçeği ektiğinde zarar ediyorsa, ertesi yıl başka ürüne yönelir.
Sonra ne olur?
Üretim azalır.
İthalat artar.
Döviz yurt dışına gider.
Sonra yine dönüp, “Neden ayçiçeğinde dışa bağımlıyız?” diye sorarız.
O nedenle açıklanacak fiyatın yalnızca piyasa şartlarına göre değil, çiftçiyi yeniden üretime teşvik edecek seviyede belirlenmesi gerekiyor.
Ayçiçeği desteklemelerinin de aynı anlayışla artırılması şart.
Üretici önünü görmeli.
“Ben bu ürünü ekersem emeğimin karşılığını alırım” diyebilmeli.
Aksi halde istediğiniz kadar üretim çağrısı yapın, çiftçi hesabını kitabını yapar ve zarar edeceği ürünü ekmez.
İTHALATÇIYA VAR, YERLİ ÜRETİCİYE YOK OLMAZ
Diğer önemli konu da ithalat.
Yapılan düzenlemelerle ithalat gerçekleştirecek firmaların belirli şartlarda yerli ayçiçeği alımına yönlendirilmesi önemli bir adımdır.
Ancak bunun kâğıt üzerinde kalmaması gerekir.
Öncelik yerli üreticide olmalıdır.
Türkiye’de çiftçi ayçiçeği üretmişse önce onun ürünü değerinde alınmalıdır.
Depolarda yerli ürün beklerken ithalat kapılarının sonuna kadar açılması üreticinin moralini bozar.
Çiftçi açıkça şunu bilmek istiyor:
“Ben üretiyorsam devletim ve kurumlarım benim ürünümün arkasında duracak mı?”
Bu soruya güçlü bir “evet” cevabı verilmelidir.
ŞİMDİ GÖZLER TRAKYA BİRLİK’TE
Trakya Birlik sıradan bir alıcı değildir.
Bölgede açıklayacağı fiyat piyasayı doğrudan etkiler.
Tüccar da sanayici de üretici de Trakya Birlik’in açıklamasına bakar.
Bu nedenle sorumluluğu büyüktür.
Adana ve Çukurova’daki yeni mahsul fiyatları ortada.
Yüzde 44 yağlı ayçiçeğinde 37 TL seviyesi konuşuluyorsa, Trakya’da açıklanacak fiyat bunun gerisinde kalmamalıdır.
Hatta üreticinin artan maliyetleri dikkate alınarak çiftçinin yüzünü güldürecek, gelecek yıl ayçiçeği ekmesini sağlayacak bir fiyat ortaya konulmalıdır.
Çünkü çiftçinin beklentisi çok açık:
Sadaka istemiyor.
Ayrıcalık istemiyor.
Sadece emeğinin, mazotunun, gübresinin, tohumunun, ilacının ve aylarca verdiği mücadelenin karşılığını istiyor.
Trakya Birlik şimdi bunun gereğini yapmalıdır.
Adana’da 37 TL görülmüşse, Trakya’da açıklanacak fiyat bunun altında değil, çiftçiyi üretimde tutacak seviyede olmalıdır.
Aksi halde gelecek yıl tarlalarda daha az ayçiçeği görürsek kimse şaşırmasın.
Sonra ithalat rakamlarını konuşmanın da kimseye faydası olmaz.
Ersin Bilmeç